Waarom doen mensen soms niet wat je hoopt — zelfs wanneer een regeling nog zo logisch lijkt? Die vraag stond centraal tijdens de workshop Gedragslenzen, die RIVUS op 14 oktober organiseerde voor communicatieadviseurs en beleidsmedewerkers van de aangesloten gemeenten.
Op de fijne locatie ‘Natuurlijk Huus’ in Raalte nam bureau COMCEPT de deelnemers mee in de wereld van gedragspsychologie en communicatie. Aan de hand van de vijf gedragslenzen van Hermsen & Renes – Gewoonte, Kennis, Urgentie, Motivatie en Volhouden – leerden we beter begrijpen wat mensen beweegt én wat hen soms tegenhoudt om in actie te komen, om over te gaan om gebruik te maken van bijvoorbeeld een subsidieregeling voor klimaatmaatregelen.
Verschillende lenzen
Elke lens biedt een andere manier om naar gedrag te kijken:
- Gewoonte?
Veel gedrag is automatisch. Mensen houden hun tuin vaak zoals die altijd is geweest, en ‘niets doen’ is nu eenmaal makkelijker. Een verhuizing bleek een goed moment om gewoonten te doorbreken. Ook werd duidelijk hoe belangrijk voorbeeldgedrag is — als anderen beginnen, volgen meer mensen. Commerciële acties, bijvoorbeeld van tuincentra in het voorjaar, kunnen helpen om dat gedrag te activeren.
- Kennis
Bewustwording is cruciaal: veel inwoners weten wel dat ze iets kunnen doen, maar niet precies wat het oplevert of hoe ze moeten beginnen. Deelnemers bedachten creatieve ideeën om kennis tastbaar te maken, zoals een regenton met plantje of het koppelen van duurzaamheid aan iets concreets dat zichtbaar of aantrekkelijk is.
- Urgentie
Ongeveer 10% van de inwoners is intrinsiek gemotiveerd om duurzame stappen te zetten, maar een veel grotere groep wil wel, maar kan niet — bijvoorbeeld door geldgebrek, tijdsdruk of gezondheid. Samenwerking met woningcorporaties en de gemeente kan helpen om deze drempels te verlagen. Ideeën die werden genoemd:
– Een ‘tegeltaxi’ om het ontstenen van tuinen makkelijker te maken.
– Gratis of goedkope plantjes of regentonnen bij herinrichting.
– Buurtacties zoals een gezamenlijke vergroeningsdag of een kleine verlotingsactie.
- Motivatie – Wat drijft mensen om mee te doen, en welke waarden of voordelen sluiten daarbij aan?
- Volhouden
Gedrag vasthouden vraagt om ondersteuning en herhaling. Door bewoners te ontzorgen en kleine successen zichtbaar te maken, blijft het effect behouden. Denk aan onderhoudscontracten voor tuinen of het actief betrekken van bewoners bij het vervolg na een buurtactie.
Tijdens de interactieve sessies gingen de deelnemers in kleine groepen aan de slag met praktijkvoorbeelden, waaronder het stimuleren van inwoners om gebruik te maken van de subsidieregeling voor Klimaatmaatregelen. Vanuit elke lens werden concrete ideeën ontwikkeld om doelgroepen beter te bereiken en te activeren. Dit leverde waardevolle inzichten op over hoe we als RIVUS-gemeenten onze communicatie nóg effectiever kunnen inzetten.
Tijdens deze middag werd er volop meegedacht, en zijn we aan het einde ook nog aan de slag gaan met creatieve acties, en een ‘pitch’ waarbij ieder groepje een bepaalde lens toelichtte in 1 minuut. De middag leverde niet alleen nieuwe kennis op, maar ook inspiratie om gedrag en communicatie structureel meer met elkaar te verbinden.
Een grote dank aan COMCEPT voor de enthousiaste begeleiding en het delen van hun expertise.
Via de Teams omgeving kun je terecht voor de vellen, en nog meer informatie. De presentatie kun je hieronder downloaden: